fot. Przemysław Jendroska
Gerhart Hauptmann
TKOCZE
Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach
Spektakl konkursowy nominowany do konkursu KLASYKA ŻYWA, którego rozstrzygnięcie odbędzie się w trakcie 50. OPOLSKICH KONFRONTACJI TEATRALNYCH
Wyzyskiwani i wykorzystywani przez władzę, mówiący niezrozumiałym dla innych językiem, zamknięci w lokalnej międzypokoleniowej wspólnocie – podnoszą głowy, by upomnieć się o szacunek dla tego, kim są. Gotowi wywołać rewolucję, jeśli ktoś wyciągnie ręce po to, z czego składa się ich tożsamość.
W połowie XIX wieku pewne wydarzenie z regionu Gór Sowich wstrząsnęło Europą, a jego medialny obraz stał się symbolicznym zarzewiem późniejszej Wiosny Ludów. Historia buntu śląskich tkaczy, którzy domagali się poprawy warunków życia, stała się inspiracją dla noblisty Gerharta Hauptmanna. Jego dramat czytany z dzisiejszej perspektywy jest nie tylko historią opartą na faktach, ale przede wszystkim obrazem walki o uznanie i własną godność.
Na ten tytuł w Teatrze Śląskim czekaliśmy 70 lat! Jesienią 1954 roku na naszej scenie rozpoczęły się próby do spektaklu „Tkacze” w tłumaczeniu Wilhelma Szewczyka. Polska prapremiera, planowana na pierwsze miesiące 1955 roku, nie doszła jednak do skutku – jej realizacja została wstrzymana. Dziś dzieło noblisty przypomina Maja Kleczewska, jedna z najważniejszych polskich reżyserek, naszej publiczności doskonale znana z takich tytułów jak „Pod presją” czy „Łaskawe”. Na potrzeby tej realizacji sięga po nowe, śląskie tłumaczenie tekstu Hauptmanna autorstwa Mirosława Syniawy.
W scenariuszu spektaklu wykorzystano fragmenty reportażu „Głód” Martína Caparrósa w przekładzie Marty Szafrańskiej-Brandt (Wydawnictwo Literackie, Kraków 2016).
„ NIE WIEM KIM SĄ „ONI”. NIE POTRAFIMY NAWET SIĘ DOMYŚLIĆ. MOGĄ BYĆ NASZYMI SĄSIADAMI. MOGĄ BYĆ DAWNYMI ZNAJOMYMI, KTÓRYCH KIEDYŚ NIECHCĄCY SKRZYWDZILIŚMY, BYŁYMI DZIEWCZYNAMI, CHŁOPAKAMI, MĘŻAMI, RODZINĄ ..."
Fragmenty powieści „Instytut” Jakuba Żulczyka/ (c) Jakub Żulczyk/Syndykat Autorów
– Agencja Literacka i Scenariuszowa oraz wydawnictwo Świat Książki, Warszawa 2016
Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach
Premiera
14 luty 2025 r.
.
TEATR IM. J. KOCHANOWSKIEGO W OPOLU / 50. OKT
Pokaz
16 czerwca 2026 r.
czas
130 minut (bez przerwy)
Wiek widzów
Uwaga! W spektaklu pojawiają się sceny przemocy, nagość oraz głośne efekty pirotechniczne. Przy produkcji przedstawienia nie ucierpiało żadne zwierzę.
Kiedy gramy?
16.06 / wtorek
19.00
„(…) potrafi rozśmieszyć, a nieraz też skłonić do refleksji. Działa jak dobrze skrojone kino gatunkowe, z rozwiązaniami z którymi teatr, moim zdaniem, mógłby częściej eksperymentować”.
Henryk Mazurkiewicz, teatralny.pl
„(…) potrafi rozśmieszyć, a nieraz też skłonić do refleksji. Działa jak dobrze skrojone kino gatunkowe, z rozwiązaniami z którymi teatr, moim zdaniem, mógłby częściej eksperymentować”.
Henryk Mazurkiewicz, teatralny.pl
„(…) potrafi rozśmieszyć, a nieraz też skłonić do refleksji. Działa jak dobrze skrojone kino gatunkowe, z rozwiązaniami z którymi teatr, moim zdaniem, mógłby częściej eksperymentować”.
Henryk Mazurkiewicz, teatralny.pl
RECENZJE
„Zespół aktorski zdecydowanie stanowi najmocniejszą część inscenizacji. Na szczególne wyróżnienie zasługuje niezastąpiona Grażyna Bułka, której kreacja matki – choć ciekawa – jest tylko przedsmakiem tego, co pokazuje w monologu, będąc głosem wszystkich tkaczy.”
Kamila Serafin, Chodźże do Teatru
„Takiej żywiołowości gry zespołowej jeszcze w Teatrze Śląskim nie widziałam. Pieśń buntu, ze wspaniałą choreografią Maćko Prusaka, dopełnia tę żywiołowość!”
Marta Fox
„Wyrazy uznania należą się całemu zespołowi aktorskiemu Teatru Śląskiego, prezentującemu, jak zwykle, wielkie zaangażowanie i warsztatową sprawność. Moją uwagę skupili w sposób szczególny: Dariusz Chojnacki jako wciąż podminowany Bäcker, Marcin Gaweł – znerwicowany, szaleńczy Anton Ansorge, świetny Michał Piotrowski jako pyszałkowaty, butny Moritz Jäger, wreszcie pierwszorzędny Mateusz Znaniecki w roli manipulującego robotnikami Dreissigera.”
Małgorzata Jęczmyk-Głodkowska, Z Pierwszego Rzędu
Festiwale i nagrody
• Spektakl zdobył Grand Prix na 18. Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Boska Komedia w Krakowie – za teatr radykalny, totalny, działający na zmysły i przekraczający ramy naturalizmu oraz trzy nagrody aktorskie: dla Aleksandry Bernatek za rolę Luizy, Grażyny Bułki za rolę Matki Baumert, Marcina Gawła za rolę Antona Ansorge.
• Na 58. Gali Złotych Masek spektakl zdobył nagrodę ZŁOTEJ MASKI w kategorii Reżyseria dla Mai Kleczewskiej.
Obsada
Berta, Anna Welzel- Nina Batovska
Luiza- Aleksandra Bernatek
Pani Kittelhaus –Katarzyna Brzoska
Matka Baumert –Grażyna Bułka
Wittich –Piotr Bułka
Bäcker –Dariusz Chojnacki
Weinhold – Jakub Fret
Anton Ansorge – Marcin Gaweł
Pfeifer – Paweł Kempa
Komiwojażer – Wiesław Kupczak
Pani Heinrich – Ewa Leśniak
Pani Welzel – Barbara Lubos-Rokita
Tkacz Alojz – Arkadiusz Machel
Moritz Jäger – Michał Piotrowski
Stary Baumert – Grzegorz Przybył
Stary Hilse – Wiesław Sławik
Fritz, Pastor Kittelhaus – Marcin Szaforz
Pani Dreissiger – Kateryna Vasiukova
Kutsche – Zbigniew Wróbel
Dreissiger – Mateusz Znaniecki
Markus Dreissiger – Borys Poniatowski
Johann Dreissiger – Leon Poniatowski
Józik, dziecko tkaczy – Leonard Dziurosz
Statyści:
Dagmara Habryka-Białas, Mariusz Konieczny, Andrzej Kozak, Sebastian Krysiak, Wioleta Krysiak, Jolanta Maciaszczyk, Janusz Michnik, Piotr Sobota, Piotr Stanusz, Jerzy Śpiewakowski, Karolina Wieczorek, Mirosław Witek, Robert Witkowski, Sebastian Zastróżny
suczka Abra
Twórcy
reżyseria: Maja Kleczewska
przekład i konsultacje językowe: Mirosław Syniawa
adaptacja i dramaturgia: Grzegorz Niziołek
współpraca dramaturgiczna: Zbigniew Rokita
scenografia i reżyseria świateł: Justyna Łagowska
choreografia: Maćko Prusak
kostiumy: Konrad Parol
muzyka: Cezary Duchnowski
projekcje: Krzysztof Garbaczewski
autor plakatu: Lex Drewinski
asystent reżysera: Zbigniew Wróbel
inspicjent Karolina Wieczorek
sufler: Dagmara Habryka-Białas
kierownictwo produkcji: Małgorzata Długowska-Błach
kierownik techniczny produkcji: Maciej Rokita
asystentka produkcji: Dorota Damec-Hanulak
zabezpieczenie alpinistyczne: Robert Pilarczyk, Tomasz Motyl
efekty pirotechniczne: Tomasz Pałasz
realizacja światła: Maria Machowska, Szymon Suchoń, Piotr Roszczenko
realizacja projekcji: Krzysztof Woźniak, Mateusz Maniewski
realizacja napisów: Valeriia Priadka
realizacja dźwięku: Marcin Łyczkowski, Maciej Baranowski
operatorzy kamer: Bartłomiej Sowa, Aleksandra Kasprzykiewicz, Bartłomiej Wustrau
Spektakl powstał w koprodukcji z Teatrem Miejskim w Gliwicach oraz Teatrem Małym w Tychach.
Mecenasem spektaklu jest Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia.



