Facebook YouTube Instagram LinkedIn
19646

50. OKT | KRZYŻACY

fot. Karolina Jóźwiak

Henryk Sienkiewicz

KRZYŻACY

Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie

Spektakl konkursowy nominowany do konkursu KLASYKA ŻYWA, którego rozstrzygnięcie odbędzie się w trakcie 50. OPOLSKICH KONFRONTACJI TEATRALNYCH

Sienkiewicz, sięgając po dzieje starcia Polski z potęgą Zakonu Krzyżackiego, stworzył opowieść, która szybko stała się czymś więcej niż tylko lekcją historii. Na podstawie średniowiecznych kronik zbudował pełen rozmachu obraz walki, lojalności i narodowego oporu w czasach, gdy Polacy sami potrzebowali symbolicznego wsparcia.

W centrum opowieści autor umieścił poruszającą historię Zbyszka i Danusi — intymną i emocjonalną oś narracji, która dodaje powieści ludzkiego wymiaru. „Krzyżacy” to nie tylko literacki klasyk, ale także manifest nadziei i siły kulturowej, która przetrwała mimo politycznego zniewolenia.

Reżyserię powierzono Janowi Klacie, jednemu z najważniejszych polskich reżyserów teatralnych, od lat obecnemu zarówno na polskich, jak i międzynarodowych scenach. W swoim dorobku ma ponad trzydzieści spektakli i wiele prestiżowych nagród, w tym Paszport „Polityki”, Złotego Yoricka oraz Nagrodę im. Konrada Swinarskiego. Jego prace były wielokrotnie prezentowane i wyróżniane na festiwalach teatralnych w kraju i za granicą.

Adaptację przygotowała we współpracy z Janem Klatą Ishbel Szatrawska — dramatopisarka doceniana zarówno przez jurorów, jak i publiczność. W 2023 roku została laureatką Nagrody Wawrzyn – Literackiej Nagrody Warmii i Mazur. Otrzymała zarówno Grand Prix, jak i wyróżnienie publiczności. Współpracowała z wieloma instytucjami w Polsce i Europie, zdobywając stypendia i nagrody, m.in. w ramach programów DRAMATOPISANIE, Stiftung Genshagen czy Landis & Gyr Stiftung.

W przedstawieniu gościnnie występuje Bractwo Rycerskie Warmińska Dzika Kompania.

„ NIE WIEM KIM SĄ „ONI”. NIE POTRAFIMY NAWET SIĘ DOMYŚLIĆ. MOGĄ BYĆ NASZYMI SĄSIADAMI. MOGĄ BYĆ DAWNYMI ZNAJOMYMI, KTÓRYCH KIEDYŚ NIECHCĄCY SKRZYWDZILIŚMY, BYŁYMI DZIEWCZYNAMI, CHŁOPAKAMI, MĘŻAMI, RODZINĄ ..."

Fragmenty powieści „Instytut” Jakuba Żulczyka/ (c) Jakub Żulczyk/Syndykat Autorów
– Agencja Literacka i Scenariuszowa oraz wydawnictwo Świat Książki, Warszawa 2016

Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie

Premiera

13 września 2025 r.

Scena

xxx

.

TEATR IM. J. KOCHANOWSKIEGO W OPOLU / 50. OKT

Pokaz

13 czerwca 2026 r.

czas

165 minut (z przerwą)

Wiek widzów

Uwaga! W spektaklu wykorzystywana jest głośna muzyka oraz intensywne obrazy wizualne.

Spektakl dla widzów od 16 roku życia.

Kiedy gramy?

13.06 / sobota

18.00

„(…) potrafi rozśmieszyć, a nieraz też skłonić do refleksji. Działa jak dobrze skrojone kino gatunkowe, z rozwiązaniami z którymi teatr, moim zdaniem, mógłby częściej eksperymentować”.

Henryk Mazurkiewicz, teatralny.pl

„(…) potrafi rozśmieszyć, a nieraz też skłonić do refleksji. Działa jak dobrze skrojone kino gatunkowe, z rozwiązaniami z którymi teatr, moim zdaniem, mógłby częściej eksperymentować”.

Henryk Mazurkiewicz, teatralny.pl

„(…) potrafi rozśmieszyć, a nieraz też skłonić do refleksji. Działa jak dobrze skrojone kino gatunkowe, z rozwiązaniami z którymi teatr, moim zdaniem, mógłby częściej eksperymentować”.

Henryk Mazurkiewicz, teatralny.pl

RECENZJE

„Krzyżacy” Jana Klaty, spektakl zrealizowany w Olsztynie na jubileusz teatru, ekscytuje: śmieszy i wzrusza, nie pozostawia widza obojętnym. To poważny atut, zwłaszcza że mamy do czynienia z ucukrowaną lekturą, która tym razem wcale na szkolną piłę nie wygląda.”

Tomasz Miłkowski, AICT Polska

„To dobry spektakl, którym olsztyński teatr może się słusznie chwalić. Solidny, porządnie zrobiony i przemyślany, dostarczający rozrywki i dający miejscami do myślenia. Klata po raz kolejny odczytuje krążące aktualnie w obiegu nastroje i wytyka polskie bolączki. Można oczywiście utyskiwać, że konstatacja, iż Polacy najpierw na hurra lecą z mieczem na wroga, a potem i tak nie myślą, to nic nowego. Sztuka nie powinna jednak być publicystyką i Klata o tym pamięta.”

Eryk Maciejowski, dziennikteatralny.com

„Ci, którzy twórczość Jana Klaty znają dłużej, nie będą „Krzyżakami” zaskoczeni. Także łączeniem groteski z uznaniem kluczowej w gruncie rzeczy roli martyrologicznych wzorców i narracji oraz militarystycznej perspektywy w polskim myśleniu o historii.”

Witold Mrozek, Gazeta Wyborcza

Festiwale i nagrody

  • Nagroda za reżyserię dla Yulii Maslak podczas XXI Festiwalu Dramaturgii Współczesnej RZECZYWISTOŚĆ PRZEDSTAWIONA.
  • Spektakl zajął 2. miejsce w głosowaniu publiczności podczas XXI Festiwalu Dramaturgii Współczesnej RZECZYWISTOŚĆ PRZEDSTAWIONA.
  • Pokaz w ramach XXI Festiwalu Dramaturgii Współczesnej „Rzeczywistość przedstawiona” Zabrze 2022

Obsada

Maciej Cymorek – Zbyszko z Bogdańca

Marian Czarkowski – Zygfryd, Sędzia, Kasztelan Topór

Agnieszka Giza-Gradowska – Danusia

Grzegorz Gromek – Jędrek z Kropiwnicy, Danveld, Herold II, Krzon z Kozichgłów

Radosław Hebal – Sanderus, Paszko Złodziej z Biskupic, Ulrich von Jungingen, Konrad von Jungingen, Hugo de Berg

Marcin Kiszluk – Książę Janusz, Mikołaj z Długolasu, Zyndram z Maszkowic

Aleksandra Kolan – Księżna Anna Danuta, Służka zakonna, Krzyżak

Maciej Mydlak – Maćko z Bogdańca

Paweł Parczewski – Kuno Lichtenstein, de Fourcy, Knecht I

Krzysztof Plewako-Szczerbiński – Władysław Jagiełło, ks. Wyszoniek

Wojciech Rydzio – Zawisza Czarny, Fulko de Lorche

Małgorzata Rydzyńska –  Jagienka, Pachołek, Knecht II

Mikołaj Trynda – Rotgier, Bartosz z Wodzinka

Marcin Tyrlik – Powała z Taczewa, Zych ze Zgorzelic, Diederich, Farurej z Grabowa

Zuzanna Wicka – Jadwiga Andegaweńska / Brygida Szwedzka

Twórcy

Projekcje wideo: Natan Berkowicz

Adaptacja, dramaturgia: Jan Klata, Ishbel Szatrawska

Konsultacje wokalne: Rafał Gajewski

Reżyseria, opracowanie muzyczne: Jan Klata

Asystent scenografa: Michael Siwicki

Scenografia, kostiumy, reżyseria świateł: Mirek Kaczmarek

Inspicjentka, asystentka reżysera: Agata Żuczkowska

Choreografia: Maćko Prusak

     

 

Spektakl powstał w koprodukcji z Teatrem Miejskim w Gliwicach oraz Teatrem Małym w Tychach.

Mecenasem spektaklu jest Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia.

Przejdź do treści